5gt100002

Ιωάννης Τσαμουργκέλης : Το τέλος της Μεταπολίτευσης;

24/07/2014

Η ακαδημαϊκή έρευνα έχει υπερβεί την άποψη της ιστορικής μετεξέλιξης του καπιταλισμού σε διάφορα στάδια προς ένα μοναδικό πρότυπο που προσδιορίζεται από το μητροπολιτικό κέντρο. Αντίθετα, υπάρχουν τύποι οικονομιών που μετεξελίσσονται υπακούοντας σε βασικά χαρακτηριστικά θεσμικής συγκρότησης και λειτουργιών. Αυτό εξάλλου ερμηνεύει την εμμένουσα θέση στον παγκόσμιο καταμερισμό εργασίας χωρών ανεξαρτήτως των πλουτοπαραγωγικών πόρων και δυνατοτήτων. Η διάκριση των τύπων τείνει να συγκλίνει στις κατηγορίες των φιλελεύθερων οικονομιών (π.χ. ΗΠΑ, ΗΒ, Αυστραλία), των συντονιζόμενων (Γερμανία, Σουηδία), των δικτυακών (Ιαπωνία, Ταϊβάν) και των ιεραρχικών (λατινοαμερικάνικες χώρες, Τουρκία).
Βασικό κριτήριο κατάταξης είναι οι μηχανισμοί λήψης των αποφάσεων για την κατανομή των πόρων, που στις φιλελεύθερες οικονομίες είναι οι αγορές, στις συντονιζόμενες οι διαπραγματεύσεις, στις δικτυακές η εμπιστοσύνη και στις ιεραρχικές η ιεραρχία.
Αλλο κριτήριο είναι η διαχείριση των μεγάλων επιχειρήσεων και οι διασυνδέσεις τους με τον κλάδο και την οικονομία όπως και το είδος εταιρικής διακυβέρνησης όσο και τα πρότυπα επιχειρηματικής διοίκησης. Συνέπεια αυτού είναι η αξιολόγηση με βάση τη συγκέντρωση των μετόχων και της ιδιοκτησίας, τη διαφάνεια, τον νεποτισμό και τον φαβοριτισμό κλπ. Στον τομέα αυτό οι χειρότερες επιδόσεις καταγράφονται στις ιεραρχικές οικονομίες, με τις πιο προωθημένες στις φιλελεύθερες και τις συντονιζόμενες. Επίσης κριτήριο είναι οι εργασιακές σχέσεις, ο ρόλος των εργατικών συνδικάτων και η σημασία των θεσμών κοινωνικού διαλόγου. Εδώ πρώτες είναι οι συντονιζόμενες και οι δικτυακές οικονομίες ενώ ακολουθούν οι φιλελεύθερες και οι ιεραρχικές. Τέλος σημαντικό θέμα είναι η προώθηση των δεξιοτήτων με πιο προωθημένες τις φιλελεύθερες και χειρότερες τις ιεραρχικές οικονομίες. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο ανάλυσης η κατάταξη της ελληνικής οικονομίας προκύπτει εύλογα δια της εις άτοπον απαγωγής. Σίγουρα δεν είμαστε μια φιλελεύθερη οικονομία.

Ούτε μια συντονιζόμενη. Μένει λοιπόν η ιεραρχική. Μια οικονομία διατεταγμένων συμφερόντων που η ιεραρχία κατανέμεται από το κράτος και τον κρατικοδίαιτο χαρακτήρα της επιχειρηματικότητας ενώ- μετά την κρίση… από την ιεραρχία των πανίσχυρων ολιγοπωλίων. Κατά τα άλλα… νεποτισμός, φαβοριτισμός αδιαφάνεια, συγκέντρωση ιδιοκτησίας, απαξίωση συλλογικών θεσμών (βλ. πελατειακές σχέσεις). «Το τέλος της Μεταπολίτευσης»- η μετά την κρίση εξέλιξη «εντός των τοιχών» μιας απλώς- ιεραρχικής οικονομίας.

 

* Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο ‘Έθνος.