ΤΗΕΟ

Άρθρο του Θανάση Θεοχαρόπουλου στην εφημερίδα Νέα Σελίδα για την 4η βιομηχανική επανάσταση

18/11/2018

Η 4η βιομηχανική επανάσταση βρίσκεται ήδη εδώ και μεταμορφώνει τον κόσμο μας με επιταχυνόμενους ρυθμούς. Η αυτοματοποίηση έρχεται να απογειώσει τις ισχυρότερες πτυχές της ανθρώπινης φύσης, την αντιληπτικότητα, την επινοητικότητα, τη δημιουργικότητα.

Ενοποιεί όλες τις τεχνολογίες, ρομποτική, τεχνητή νοημοσύνη, γενετική, βιοτεχνολογία, μοριακή βιολογία, νανοτεχνολογία, τρισδιάστατη εκτύπωση, κάνοντας δυσδιάκριτα τα όρια ανάμεσα στο φυσικό, το ψηφιακό και το βιολογικό. Πυροδοτεί μια εργασιακή επανάσταση πολύ διαφορετική από τις προηγούμενες, με τη μεταμόρφωση όλου του συστήματος παραγωγής αλλά και της διακυβέρνησης και όλης της γνώριμης πολιτικοκοινωνικής τάξης. Σχεδόν όλα τα επαγγέλματα θα επηρεαστούν και ενδέχεται να αυτοματοποιηθούν εν μέρει ή εξολοκλήρου.

Σήμερα στην Ευρώπη ζητούνται ψηφιακές δεξιότητες από τους 7 στους 10 εργαζομένους. 1 στους 3 δεν διαθέτει καμία. Μέχρι το 2030, με την επέλαση των ρομπότ στην αγορά εργασίας, θα χαθούν 800 εκατ. θέσεις, το 1/5 του σημερινού παγκόσμιου εργατικού δυναμικού. Τους κραδασμούς τους βιώνουμε ήδη μέσα σε ένα παγκόσμιο περιβάλλον που παραμένει αρρύθμιστο. Η πρωτοφανής δυνατότητα αύξησης της παραγωγικότητας και της ανάπτυξης συνοδεύεται από έξαρση της ανεργίας και όξυνση των κοινωνικών ανισοτήτων. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 1% του παγκόσμιου πληθυσμού νέμεται σήμερα το 50% του παγκόσμιου πλούτου. Οι κοινωνικές ανισότητες αντί να μειωθούν διευρύνονται.

Την ίδια στιγμή η δημοκρατία απειλείται από την επέλαση του αυταρχισμού και του εθνικισμού. Πρόκειται για αμυντική και καταδικασμένη σε αποτυχία αντίδραση απέναντι στο νέο που αναδύεται. Οι κραδασμοί της μετάβασης δεν αντιμετωπίζονται με τον περιορισμό των ελευθεριών, των δικαιωμάτων, της δημοκρατίας και του κοινωνικού κράτους δικαίου, αλλά αντιθέτως με την αναβάθμιση και την επέκτασή τους.

Γι’ αυτό οι προοδευτικές δημοκρατικές δυνάμεις επιμένουμε ότι χρειάζονται πλέον παγκόσμιοι θεσμοί και ρυθμίσεις για τη δίκαιη κατανομή των ωφελειών από την τεχνολογική έκρηξη, την άμβλυνση των ανισοτήτων και της ανεργίας, που στη γειτονιά μας μεταφράζεται με την αταλάντευτη προσήλωσή μας στην ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Η απάντηση στις νέες προκλήσεις δεν είναι η συντηρητική εθνικιστική αναδίπλωση και ο εθνικός προστατευτισμός που κηρύσσουν ο Τραμπ, ο Όρμπαν και οι απανταχού συνοδοιπόροι τους. Απαιτείται ένα ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα σε διεθνές επίπεδο.

Όμως οι αλλαγές που πυροδοτεί η 4η βιομηχανική επανάσταση, εκτός από κινδύνους, εμπεριέχει και ευκαιρίες. Επειδή ο πιο σημαντικός συντελεστής παραγωγής είναι πλέον νέες δεξιότητες όπως η δημιουργικότητα, η συνεργατικότητα και η καινοτομία, η συμμετοχή μιας χώρας στο παγκόσμιο γίγνεσθαι δεν απαιτεί πια πανάκριβες επενδύσεις έντασης κεφαλαίου αλλά καλά εκπαιδευμένο ανθρώπινο δυναμικό και υψηλής στάθμης. Παιδεία, δηλαδή ένταση γνώσης, σε συνδυασμό με ευέλικτους μη γραφειοκρατικούς θεσμούς, κατάλληλα ρυθμιστικά πλαίσια και κατάλληλα κίνητρα για καινοτόμες ιδέες. Προς αυτή την κατεύθυνση πρέπει επειγόντως να κινηθούμε, επενδύοντας κυρίως στην παιδεία, τη γνώση και την καλλιέργεια των νέων δεξιοτήτων.

Δυστυχώς όμως τα πράγματα στη χώρα μας κινούνται σε εντελώς αντίθετη κατεύθυνση με ευθύνη και της σημερινής κυβέρνησης. Η αριστεία εγκαταλείφτηκε εν ονόματι ενός νοσηρού εξισωτισμού προς τα κάτω, στα ΑΕΙ κυριαρχεί η ανομία και η παραβατικότητα αντί να είναι απόλυτη προτεραιότητα η σύνδεσή τους με τα ερευνητικά κέντρα, τη βιομηχανική παραγωγή και την αγορά, ενώ η δευτεροβάθμια εκπαίδευση κινείται ακόμα στην εποχή του μαυροπίνακα. Αντί για ευέλικτους αντιγραφειοκρατικούς θεσμούς, συνεχίζουμε στα μονοπάτια των πελατειακών σχέσεων και των συντεχνιών και οι όποιες νέες ιδέες και τεχνολογικές καινοτομίες σκουριάζουν στα γρανάζια μιας δυσκίνητης γραφειοκρατίας και τελικά νεκρώνουν.

Και βεβαίως όλα αυτά δεν πρόκειται να τα λύσει η συντηρητική παράταξη της ΝΔ. Δεν διαθέτει ούτε τις γνώσεις, ούτε τις ικανότητες, ούτε το όραμα. Κυβέρνηση και αντιπολίτευση δίνουν μάχες για το παρελθόν, σκανδαλολογούν, πολώνουν και αποπροσανατολίζουν κοντόφθαλμα για μικροκομματικά εκλογικά οφέλη, με τη χώρα να αυξάνει την απόστασή της από τον αναπτυγμένο κόσμο. Τέτοια ζωτικής σημασίας ζητήματα αντιμετωπίζονται μόνο με εθνική συνεννόηση και ευρύτερες συναινέσεις. Χρέος μας είναι να συνεννοηθούμε διακομματικά για τις προτεραιότητες της χώρας στην εποχή της γνώσης, της αυτοματοποίησης και της πληροφορίας, αλλιώς θα συνεχίσουμε να βλέπουμε τα τρένα να περνούν και τους νέους να μεταναστεύουν.