χατζησωκρατης

Άρθρο του Δημήτρη Χατζησωκράτη στην εφημερίδα Η Καθημερινή «ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΄73: Κορύφωση του φοιτητικού αντιδικτατορικού αγώνα»

19/05/2018

Το Πολυ­τε­χνείο ήταν ο «τό­πος» όπου εκ­φρά­στη­κε η συ­μπυ­κνω­μέ­νη αντί­δρα­ση των φοι­τη­τών απέ­να­ντι στη Χού­ντα. Απο­τέ­λε­σε την κο­ρυ­φαία πρά­ξη μα­ζι­κής αντί­στα­σης ενός τμή­μα­τος του ελ­λη­νι­κού λαού, της φοι­τη­τι­κής νε­ο­λαί­ας, και προ­κά­λε­σε τη συμ­με­το­χή και άλ­λων στρω­μά­των του. Ο ηρω­ι­σμός, τα θύ­μα­τα και η κτη­νώ­δης επέμ­βα­ση των στρα­το­κρα­τών, αλλά κυ­ρί­ως η γνώ­ση και η ενη­μέ­ρω­ση χι­λιά­δων πο­λι­τών για το τι συ­νέ­βαι­νε μέσα από τον ρα­διο­φω­νι­κό σταθ­μό, συ­νε­τέ­λε­σαν ώστε η εξέ­γερ­ση να κα­τα­λά­βει την κο­ρυ­φαία θέση με­τα­ξύ όλων των αντι­στα­σια­κών ενερ­γειών ενά­ντια στην απρι­λια­νή δι­κτα­το­ρία.

Δεν ήταν, όμως, το Πολυ­τε­χνείο κε­ραυ­νός εν αι­θρία. Είχε προ­ϋ­πάρ­ξει η άνο­δος του μα­ζι­κού αντι­δι­κτα­το­ρι­κού φοι­τη­τι­κού κι­νή­μα­τος μετά τον Ιανουά­ριο του 1972. Έως τότε οι γε­μά­τες ηρω­ι­σμό και αυ­τα­πάρ­νη­ση φοι­τη­τι­κές αντι­στα­σια­κές δρά­σεις αφο­ρού­σαν πέ­ταγ­μα προ­κη­ρύ­ξε­ων, μοί­ρα­σμα πα­ρά­νο­μων εντύ­πων, τοι­χο­κόλ­λη­ση αφι­σών, το­πο­θέ­τη­ση πλα­κάτ, άπλω­μα πανό, λό­γους με μα­γνη­τό­φω­να σε κι­νη­μα­το­γρά­φους. Αυτές οι δρά­σεις εί­χαν επι­σω­ρεύ­σει συλ­λή­ψεις, βα­σα­νι­στή­ρια, στρα­το­δι­κεία βα­ρύ­τα­τες ποι­νές και ορι­στι­κές απο­βο­λές από τις σχο­λές. Ήταν πρά­ξεις μι­κρής εμ­βέ­λειας, αλλά εί­χαν κρα­τή­σει ζω­ντα­νό το πνεύ­μα της Αντί­στα­σης.

Από τις αρ­χές του 1972 φοι­τη­τι­κές πα­ρέ­ες δη­μο­κρα­τι­κών φρο­νη­μά­των ορ­γα­νώ­νουν συ­να­ντή­σεις προ­βλη­μα­τι­σμού και ανα­ζη­τή­σε­ων, που πολ­λα­πλα­σιά­ζο­νται ρα­γδαία. Δια­μορ­φώ­νο­νται πα­ρά­νο­μοι πυ­ρή­νες, οι οποί­οι συμ­βάλ­λουν στη δη­μιουρ­γία των πρώ­των επι­τρο­πών αγώ­να που διεκ­δι­κούν ελεύ­θε­ρες φοι­τη­τι­κές εκλο­γές. Στη συ­γκρό­τη­ση αυ­τών των Φοι­τη­τι­κών Επι­τρο­πών Αγώνα (ΦΕ­Α­) θα στη­ρι­χθεί η μα­ζι­κο­ποί­η­ση, η ανά­πτυ­ξη και η ενό­τη­τα του φοι­τη­τι­κού κι­νή­μα­τος.

Την ίδια πε­ρί­ο­δο, με την εκ­με­τάλ­λευ­ση της δυ­να­τό­τη­τας για λει­τουρ­γία συλ­λό­γων εκτός πα­νε­πι­στη­μί­ων ανα­γεν­νού­νται και συ­γκρο­τού­νται οι Τοπι­κοί Φοι­τη­τι­κοί Σύλ­λο­γοι (Τ­ΦΣ). Οι Τ­ΦΣ απο­τε­λούν χώ­ρους συ­νά­ντη­σης και επι­κοι­νω­νί­ας των προ­ερ­χό­με­νων από τις κλει­στές κοι­νω­νί­ες της πε­ρι­φέ­ρειας νέων και κυ­ψέ­λες ου­σια­στι­κής και πρω­τό­γνω­ρης ιδε­ο­λο­γι­κής ζύ­μω­σης.

Παράλ­λη­λα με τις ΦΕ­Α και τους Τ­ΦΣ αρ­χί­ζουν να συ­γκρο­τού­νται και οι αντι­δι­κτα­το­ρι­κές φοι­τη­τι­κές πο­λι­τι­κές ορ­γα­νώ­σεις, αλ­λη­λο­τρο­φο­δο­τού­με­νες και αλ­λη­λο­κα­θο­ρι­ζό­με­νες με αυ­τούς.

Το αί­τη­μα για κα­τάρ­γη­ση των διο­ρι­σμέ­νων διοι­κή­σε­ων των φοι­τη­τι­κών συλ­λό­γων γί­νε­ται επί­κε­ντρο της συ­σπεί­ρω­σης του φοι­τη­τι­κού κό­σμου και το ση­μείο της πρώ­της ανοι­κτής αντι­πα­ρά­θε­σής του με το κα­θε­στώς.

Στο σπου­δα­στι­κό χώρο εμ­φα­νί­ζε­ται η πρώ­τη απερ­για­κή κι­νη­το­ποί­η­ση της Σχο­λής Υπο­μη­χα­νι­κών, με­τα­ξύ 3ης και 13ης Μαρ­τί­ου 1972 για «τα κε­κτη­μέ­να επαγ­γελ­μα­τι­κά δι­καιώ­μα­τα».

Στις 21 Μαρ­τί­ου κα­τα­τί­θε­ται στο Πρω­το­δι­κείο Αθη­νών από 42 φοι­τη­τές της Νομι­κής η πρώ­τη προ­σφυ­γή με αί­τη­μα το διο­ρι­σμό προ­σω­ρι­νής διοί­κη­σης στο σύλ­λο­γο για την προ­ε­τοι­μα­σία ελεύ­θε­ρων και αδιά­βλη­των εκλο­γών.

Την 1η Απρι­λί­ου πραγ­μα­το­ποιεί­ται η πρώ­τη δια­δή­λω­ση από 400 φοι­τη­τές στο προ­αύ­λιο του Πολυ­τε­χνεί­ου κατά της διο­ρι­σμέ­νης Διοι­κού­σας Επι­τρο­πής των συλ­λό­γων.

Στις 27 Απρι­λί­ου οι φοι­τη­τές της Φυσι­κο­μα­θη­μα­τι­κής πραγ­μα­το­ποιούν και την πρώ­τη φοι­τη­τι­κή δια­δή­λω­ση.

Στις 16 Μαΐου 1972 γί­νε­ται η πιο ση­μα­ντι­κή αντι­δι­κτα­το­ρι­κή δια­δή­λω­ση από πλευ­ράς όγκου. Ξεκί­νη­σε από το Σπόρ­τιγκ μετά τη συ­ναυ­λία που ορ­γά­νω­σε η Φοι­τη­τι­κή Ένωση Κρη­τών και την πα­ρα­κο­λού­θη­σαν πε­ρί­που 3.500 φοι­τη­τές.

Οι φοι­τη­τι­κές εκλο­γές- πα­ρω­δία της 20ης Νοεμ­βρί­ου δί­νουν τη δυ­να­τό­τη­τα στις ΦΕ­Α να προ­σεγ­γί­σουν ευ­ρύ­τε­ρες φοι­τη­τι­κές μά­ζες. Οι ΦΕ­Α­, μέσα από μα­ζι­κές μη «νό­μι­μες» συ­γκε­ντρώ­σεις των φοι­τη­τών, γί­νο­νται οι γνή­σιοι εκ­φρα­στές τους αλλά και οι ντε φά­κτο συ­νο­μι­λη­τές των πρυ­τα­νι­κών αρ­χών.

Ο και­νούρ­γιος χρό­νος βρί­σκει το φοι­τη­τι­κό κί­νη­μα υπ’ ατμόν. Αφορ­μή των νέων κι­νη­το­ποι­ή­σε­ων απο­τε­λεί η εί­δη­ση ότι τον Φεβρουά­ριο θα αρ­χί­σει η εφαρ­μο­γή του νέου Κατα­στα­τι­κού Χάρτη της Ανώ­τα­της Εκπαί­δευ­σης.

Η Χού­ντα, δια­βλέ­πο­ντας την απο­τυ­χία της να εκτο­νώ­σει τη φοι­τη­τι­κή αγω­νι­στι­κό­τη­τα, εγκαι­νιά­ζει κύμα συλ­λή­ψε­ων και κα­τα­φεύ­γει στο Ν.Δ. 1347, με το οποίο ο υπουρ­γός Εθνι­κής Άμυ­νας έχει δι­καί­ω­μα να δια­τάσ­σει τη δια­κο­πή ανα­βο­λής κα­τά­τα­ξης στο στρά­τευ­μα λόγω σπου­δών φοι­τη­τώ,ν που έχουν πε­ρι­πέ­σει σε «πει­θαρ­χι­κά σφάλ­μα­τα».

Στις 14 Φεβρουα­ρί­ου πάνω από 1.500 φοι­τη­τές συ­γκε­ντρώ­νο­νται στο προ­αύ­λιο του Πολυ­τε­χνεί­ου για να δια­δη­λώ­σουν ενά­ντια στη στρά­τευ­ση. Οι αστυ­νο­μι­κές δυ­νά­μεις ει­σβάλ­λουν στο χώρο, χτυ­πούν αδια­κρί­τως και ει­σέρ­χο­νται στην αί­θου­σα της Συγκλή­του. Είναι η πρώ­τη πα­ρα­βί­α­ση του πα­νε­πι­στη­μια­κού ασύ­λου.

Στις 17 Φεβρουα­ρί­ου ο αγώ­νας των φοι­τη­τών με­τα­φέ­ρε­ται στα δι­κα­στή­ρια της Σαντα­ρό­ζα, όπου δι­κά­ζο­νται 11 φοι­τη­τές, που εί­χαν συλ­λη­φθεί κατά την έξο­δο από το Πολυ­τε­χνείο. Η δίκη απο­κτά τε­ρά­στια δη­μο­σιό­τη­τα.

Στις 21 Φεβρουα­ρί­ου 1973, η Νομι­κή Σχολή γε­μί­ζει από 4.000 φοι­τη­τές και γί­νε­ται επί­κε­ντρο, πρώ­τη φορά, ανοι­χτών αντι­χου­ντι­κών εκ­δη­λώ­σε­ων. Τα φοι­τη­τι­κά αι­τή­μα­τα γρή­γο­ρα δί­νουν τη θέση τους στα «Ελλάς Ελλή­νων Φυλα­κι­σμέ­νων», «Κάτω η Χού­ντα», «Δημο­κρα­τία – Ελευ­θε­ρία», «Έξω οι Αμε­ρι­κά­νοι». Η μα­χη­τι­κό­τη­τα των φοι­τη­τών κερ­δί­ζει τη συ­μπα­ρά­στα­ση των «έξω». Περί­που 10. 000 άτο­μα ξε­νυ­χτούν γύρω από τη Νομι­κή, κρα­τούν κε­ριά, ψάλ­λουν τον εθνι­κό ύμνο και φω­νά­ζουν: «Είμα­στε μαζί σας!». Η κα­τά­λη­ψη τερ­μα­τί­ζε­ται ύστε­ρα από πε­ρί­που 40 ώρες. Οι φοι­τη­τές, μετά από εγ­γυ­ή­σεις της Πρυ­τα­νεί­ας ότι οι αστυ­νο­μι­κές δυ­νά­μεις δεν θα χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν βία, εγκα­τα­λεί­πουν ει­ρη­νι­κά το κτή­ριο. Ενώ­νο­νται και δια­δη­λώ­νουν μαζί με τον κό­σμο που ανα­μέ­νει στην Ακα­δη­μί­ας. Ακο­λου­θούν βί­αιες συ­γκρού­σεις με την αστυ­νο­μία.

Οι κι­νη­το­ποι­ή­σεις σε όλες τις σχο­λές εντεί­νο­νται, με αί­τη­μα αιχ­μής την επι­στρο­φή των 120 φοι­τη­τών που επι­στρά­τευ­σε το κα­θε­στώς. Οι δυ­νά­μεις της αστυ­νο­μι­κής ασφά­λειας κρί­νο­νται μη απο­τε­λε­σμα­τι­κές για να τι­θα­σεύ­σουν το φοι­τη­τι­κό κί­νη­μα και πρω­τα­γω­νι­στι­κό ρόλο, πλέ­ον, ανα­λαμ­βά­νει η Ε­ΣΑ­. Στε­λέ­χη του φοι­τη­τι­κού κι­νή­μα­τος ανα­γκά­ζο­νται να πε­ρά­σουν στην πα­ρα­νο­μία για να μη συλ­λη­φθούν.

Με την ευ­θύ­νη των πα­νε­πι­στη­μια­κών αρ­χών κλεί­νουν αί­θου­σες και σχο­λές προ­κει­μέ­νου να απο­φευ­χθούν συ­γκε­ντρώ­σεις και συ­νε­λεύ­σεις.

Στις τις δύ­σκο­λες αυ­τές συν­θή­κες απο­φα­σί­ζε­ται νέα κα­τά­λη­ψη της Νομι­κής στις 20 Μαρ­τί­ου. Η τα­ρά­τσα με­τα­τρέ­πε­ται και πάλι σε έπαλ­ξη αγώ­να και συν­θη­μά­των. Το κτή­ριο της Σόλω­νος απο­μο­νώ­νε­ται και πάλι από ισχυ­ρό­τα­το αστυ­νο­μι­κό κλοιό. Έξω εκα­το­ντά­δες φοι­τη­τές δια­δη­λώ­νουν. Η­ Σύγκλη­τος αρ­νεί­ται να συ­ζη­τή­σει με τους φοι­τη­τές και στέλ­νει τε­λε­σί­γρα­φο στην Επι­τρο­πή Κατά­λη­ψης για εκ­κέ­νω­ση του κτη­ρί­ου. Το από­γευ­μα, οι αστυ­νο­μι­κές δυ­νά­μεις με την «άδεια» της Συγκλή­του για επέμ­βα­ση, ορ­μούν στο κτή­ριο. Οι συλ­λη­φθέ­ντες ξε­περ­νούν τους 100, ενώ πάνω από 100 εί­ναι και οι τραυ­μα­τι­σμέ­νοι.

Από την αρχή της ακα­δη­μαϊ­κής χρο­νιάς΄73-’74, η αντι­πα­ρά­θε­ση φοι­τη­τών-δι­κτα­το­ρι­κού κα­θε­στώ­τος οξύ­νε­ται, μετά και την αμνή­στευ­ση των πο­λι­τι­κών αδι­κη­μά­των και την από­λυ­ση των πο­λι­τι­κών κρα­του­μέ­νων στις 22/​8/​1973. Οι συ­γκε­ντρώ­σεις στις σχο­λές και στα γρα­φεία των Τοπι­κών Φοι­τη­τι­κών Συλ­λό­γων, βρί­σκο­νται σε ημε­ρή­σια διά­τα­ξη. Άμε­σοι στό­χοι, η επι­στρο­φή των 120 στρα­τευ­μέ­νων φοι­τη­τών και η διε­νέρ­γεια ελεύ­θε­ρων φοι­τη­τι­κών εκλο­γών.

Μετά την ανα­κοί­νω­ση του σχη­μα­τι­σμού πο­λι­τι­κής κυ­βέρ­νη­σης υπό τον Σπ. Μαρ­κε­ζί­νη γί­νε­ται απο­δε­κτό το αί­τη­μα για τη δια­κο­πή της στρά­τευ­σης των φοι­τη­τών. Την 1η Νοεμ­βρί­ου ο υπουρ­γός Παι­δεί­ας εξαγ­γέλ­λει νέα μέ­τρα για τα Α­ΕΙ­, επα­να­χο­ρη­γεί ανα­βο­λή κα­τά­τα­ξης στους στρα­τευ­μέ­νους (χω­ρίς, ωστό­σο, να κα­ταρ­γεί τα δια­τάγ­μα­τα) και με­τα­θέ­τει τη διε­ξα­γω­γή των φοι­τη­τι­κών εκλο­γών μετά τις 15 Φεβρουα­ρί­ου του 1974 – μετά, δη­λα­δή, τις βου­λευ­τι­κές εκλο­γές που πρό­κει­ται να εξαγ­γεί­λει ο Μαρ­κε­ζί­νης.

Στις 4 Νοεμ­βρί­ου οι κε­ντρο­γε­νείς αντι­κα­θε­στω­τι­κές δυ­νά­μεις ορ­γα­νώ­νουν την πρώ­τη τους πο­λι­τι­κή εκ­δή­λω­ση με το μνη­μό­συ­νο του Γ. Παπαν­δρέ­ου. Καλούν το λαό της Αθή­νας σε μα­ζι­κή συμ­με­το­χή. Πολ­λοί Τ­ΦΣ και ΦΕ­Α απο­φα­σί­ζουν μα­ζι­κή συμ­με­το­χή και πο­ρεία μετά την τε­λε­τή. Χιλιά­δες πο­λι­τών συμ­με­τέ­χουν στο μνη­μό­συ­νο. Αντι­χου­ντι­κά συν­θή­μα­τα δο­νούν την ατμό­σφαι­ρα, ενώ οι δια­δη­λω­τές βα­δί­ζουν συ­ντε­ταγ­μέ­να μπρο­στά στον αστυ­νο­μι­κό κλοιό απο­φα­σι­σμέ­νοι να χτυ­πη­θούν. Για πρώ­τη φορά, στα χρό­νια της Δικτα­το­ρί­ας, η Αθήνα γνω­ρί­ζει τέ­τοια αντι­πα­ρά­θε­ση αστυ­νο­μί­ας-δια­δη­λω­τών. Ο απο­λο­γι­σμός εί­ναι βα­ρύς. Εξή­ντα δια­δη­λω­τές τραυ­μα­τι­σμέ­νοι και τριά­ντα δύο αστυ­νο­μι­κοί.

Το ζή­τη­μα των ελεύ­θε­ρων εκλο­γών στους συλ­λό­γους εντός του 1973 ανα­δει­κνύ­ε­ται πλέ­ον αί­τη­μα που κι­νη­το­ποιεί ευ­ρύ­τα­τες μά­ζες φοι­τη­τών, πα­ρό­τι οι πρυ­τά­νεις των Α­ΕΙ απο­δέ­χο­νταν την πρό­τα­ση για ανα­βο­λή – με τι­μη­τι­κή εξαί­ρε­ση αυ­τούς του Ε­ΜΠ και της Γεω­πο­νι­κής.

Ημέρα με την ημέ­ρα, ώρα με την ώρα τα γε­γο­νό­τα κυ­λά­νε σαν χιο­νο­στι­βά­δα.

Η 14η Νοεμ­βρί­ου γί­νε­ται πλέ­ον ανα­πό­φευ­κτη…

Φτά­νου­με στα μέσα του Νοέμ­βρη σε συν­θή­κες εντο­νό­τα­των οι­κο­νο­μι­κών δυ­σχε­ρειών, αμ­φι­σβή­τη­σης της δι­κτα­το­ρί­ας με το Κίνη­μα του Ναυ­τι­κό, προ­σπά­θειας για «φι­λε­λευ­θε­ρο­ποί­η­ση» του χου­ντι­κού κα­θε­στώ­τος, ανό­δου του αγω­νι­στι­κού φρο­νή­μα­τος των φοι­τη­τών και ανά­πτυ­ξης του αντια­με­ρι­κα­νι­κού αι­σθή­μα­τος του λαού.

Η «σπί­θα» για την κα­τά­λη­ψη του Πολυ­τε­χνεί­ου άνα­ψε όταν, το με­ση­μέ­ρι της 14ης Νοεμ­βρί­ου 1973, μια «χα­λα­ρή» φοι­τη­τι­κή συ­γκέ­ντρω­ση στη Νομι­κή απο­φα­σί­ζει -στη βάση μιας ανα­κρι­βούς πλη­ρο­φο­ρί­ας για κτύ­πη­μα της αστυ­νο­μί­ας στο Πολυ­τε­χνείο-, πο­ρεία συ­μπα­ρά­στα­σης προς το ίδρυ­μα. Περί­που πε­ντα­κό­σιοι φοι­τη­τές από τη Νομι­κή, τη Φυσι­κο­μα­θη­μα­τι­κή, τη Φιλο­σο­φι­κή και τις Ιατρι­κές σχο­λές φθά­νουν εκεί και κα­τα­φέρ­νουν να ει­σέλ­θουν στο προ­αύ­λιο. Οι σπου­δα­στές του Πολυ­τε­χνεί­ου, που ήδη στις συ­νε­λεύ­σεις τους έχουν κη­ρύ­ξει απο­χή από τα μα­θή­μα­τα, ενώ­νο­νται μαζί τους και αρ­χί­ζουν να φω­νά­ζουν συν­θή­μα­τα απέ­να­ντι στους αστυ­νο­μι­κούς, που πλέ­ον έχουν απο­κλεί­σει ασφυ­κτι­κά τον χώρο. Αρχί­ζει να κυ­κλο­φο­ρεί η ιδέα για δια­νυ­κτέ­ρευ­ση-κα­τά­λη­ψη.

Το από­γευ­μα έχουν συ­γκε­ντρω­θεί εντός του προ­αυ­λί­ου πε­ρί­που 2.000 φοι­τη­τές, ενώ στο ίδιο διά­στη­μα 3.000 πε­ρί­που φοι­τη­τές και πο­λί­τες συρ­ρέ­ουν στην Πατη­σί­ων απέ­να­ντι από την κε­ντρι­κή πύλη. Τυπώ­νο­νται και μοι­ρά­ζο­νται εκα­το­ντά­δες αυ­το­σχέ­διες προ­κη­ρύ­ξεις και τρυκ, εγκα­θί­στα­νται με­γά­φω­να που εκ­πέ­μπουν συν­θή­μα­τα και τρα­γού­δια του Θεο­δω­ρά­κη.

Το βρά­δυ, στις 11:00 μ.μ. έκλει­σε η πύλη. Για να γκρε­μι­στεί δυο βρά­δια μετά, στις 2:57 π.μ. του Σαβ­βά­του, από το τανκς του στρα­τού, ο οποί­ος είχε ανα­λά­βει πλέ­ον την κα­τα­στο­λή της εξέ­γερ­σης, μετά από δια­τα­γή του ίδιου του Γ. Παπα­δό­που­λου. Αφού πριν οι αστυ­νο­μι­κές δυ­νά­μεις -ενι­σχυ­μέ­νες με πλή­θος χα­φιέ­δων και πρα­κτό­ρων- εί­χαν από το από­γευ­μα της Παρα­σκευ­ής προ­χω­ρή­σει σε ένα ανε­λέ­η­το σφυ­ρο­κό­πη­μα του Πολυ­τε­χνεί­ου και των γύρω δρό­μων, αρ­χι­κά με δα­κρυ­γό­να και στη συ­νέ­χεια με κα­νο­νι­κά πυρά από ακρο­βο­λι­σμέ­νους αστυ­νο­μι­κούς. Για να έλ­θουν τα τε­θω­ρα­κι­σμέ­να και οι δυ­νά­μεις του στρα­τού να ολο­κλη­ρώ­σουν το έργο τους και μετά να συ­νε­χί­σουν από κοι­νού τη διά­λυ­ση και κα­τα­στο­λή των δε­κά­δων δια­δη­λώ­σε­ων στο κέ­ντρο, που συ­νε­χί­ζο­νταν μέ­χρι το με­ση­μέ­ρι του Σαβ­βά­του. Για να βά­ψουν με αίμα τους δρό­μους της Αθή­νας. «Μέχρι τού­δε ο γνω­στός αριθ­μός των νε­κρών εί­ναι 23 των δε τραυ­μα­τιών 180-200 πε­ρί­που» κα­τέ­γρα­ψε το Βού­λευ­μα αρ.677, του Συμ­βου­λί­ου Εφε­τών της Αθή­νας (5.8.1975)!

Ο «χώ­ρος Πολυ­τε­χνείο» αυ­το­κα­θο­ρί­στη­κε από τη συ­νι­στα­μέ­νη των από­ψε­ων, αλλά για την ίδια την κα­τά­λη­ψη υπήρ­ξε έντο­νη δια­πά­λη «γραμ­μών». Φορείς τους οι πρώ­τοι 2-3.000, το πολύ, φοι­τη­τές που συ­γκρο­τού­σαν το ενερ­γό αντι­δι­κτα­το­ρι­κό φοι­τη­τι­κό κί­νη­μα και ανή­καν κυ­ρί­ως στο χώρο της Αρι­στε­ράς – ορ­γα­νω­μέ­νοι αλλά και μη ενταγ­μέ­νοι. Επι­κρά­τη­σε η άπο­ψη που προ­ω­θού­σε τη σύ­γκρου­ση με τη Δικτα­το­ρία, έστω και χω­ρίς να προ­βλέ­πει το επό­με­νο βήμα. Ηττή­θη­κε η άλλη, που θε­ω­ρού­σε ότι δεν υπήρ­χαν, τη στιγ­μή αυτή, οι όροι της ανα­τρο­πής της Χού­ντας μέσα από μια φοι­τη­τι­κή εξέ­γερ­ση, και γι’ αυτό αντι­πά­λε­ψε την κα­τά­λη­ψη στην αρχή. Το με­γα­λείο του φοι­τη­τι­κού κι­νή­μα­τος ήταν ότι, αφού ο μα­ζι­κός χώ­ρος απο­φά­σι­σε, η συμ­με­το­χή όλων, με την ίδια ψυχή και βού­λη­ση, ήταν δε­δο­μέ­νη.

Το Πολυ­τε­χνείο όμως, δεν θα ήταν αυτό στο οποίο εξε­λί­χθη­κε αν δεν με­τε­ξε­λισ­σό­ταν τη δεύ­τε­ρη ημέ­ρα της κα­τά­λη­ψης, μέσα από τη στα­θε­ρή βού­λη­ση της πλειο­ψη­φί­ας, πλέ­ον, των συ­γκε­ντρω­μέ­νων εντός του χώ­ρου φοι­τη­τών να εξου­σιο­δο­τή­σουν την εκλεγ­μέ­νη από συ­νε­λεύ­σεις Συντο­νι­στι­κή Επι­τρο­πή Κατά­λη­ψης (ΣΕ­) να προσ­διο­ρί­σει και να εγ­γυ­η­θεί το χα­ρα­κτή­ρα και το πε­ριε­χό­με­νο του αγώ­να. Και αν οι φοι­τη­τές που ανή­καν στις αντι­στα­σια­κές ορ­γα­νώ­σεις της Αρι­στε­ράς, τον Ρήγα Φεραίο και την Αντι-Ε­ΦΕ­Ε­, και πλειο­ψη­φού­σαν στη ΣΕ­, δεν κα­τά­φερ­ναν να αντι­στρέ­ψουν το χα­ρα­κτή­ρα που ωθού­νταν να πά­ρει η κα­τά­λη­ψη από αι­τή­μα­τα και συν­θή­μα­τα υπε­ρα­ρι­στε­ρών και αναρ­χι­κών.

Αυτή ακρι­βώς η συ­μπύ­κνω­ση των στό­χων της εξέ­γερ­σης στα δύο καί­ρια αι­τή­μα­τα ευ­ρύ­τε­ρης απο­δο­χής -πτώ­ση της δι­κτα­το­ρί­ας, απαλ­λα­γή από τα στη­ρίγ­μα­τά της και την εξάρ­τη­ση της χώ­ρας- με­τέ­τρε­ψε, με τη συ­νει­σφο­ρά και του ρα­διο­σταθ­μού, τη φοι­τη­τι­κή έκρη­ξη σε παλ­λαϊ­κού χα­ρα­κτή­ρα κι­νη­το­ποί­η­ση ενά­ντια στη Δικτα­το­ρία.

Τα πα­ρα­πά­νω και, ταυ­τό­χρο­να, οι εσω­τε­ρι­κές αντι­πα­ρα­θέ­σεις του κα­θε­στώ­τος, ο δι­σταγ­μός του για άμε­ση κα­τα­στο­λή της εξέ­γερ­σης, η υπέρ­βα­ση της δι­στα­κτι­κό­τη­τας των πο­λι­τι­κών προ­σω­πι­κο­τή­των και επι­κε­φα­λής αντι­στα­σια­κών ορ­γα­νώ­σε­ων και πα­λαιών πο­λι­τι­κών κομ­μά­των, που άρ­χι­σαν πλέ­ον να μην απο­δο­κι­μά­ζουν ή και να συ­μπα­ρα­στέ­κο­νται, εί­χαν ως απο­τέ­λε­σμα να ει­σβά­λουν με­γά­λες λαϊ­κές μά­ζες στην πο­λι­τι­κή σκη­νή και ο «τό­πος Πολυ­τε­χνείο» να εξα­πλω­θεί σε ολό­κλη­ρο το κέ­ντρο της Αθή­νας, το οποίο, την Παρα­σκευή πλέ­ον, γέ­μι­σε από χι­λιά­δες νέ­ους, φοι­τη­τές, σπου­δα­στές και μα­θη­τές κυ­ρί­ως, αλλά και με­γα­λύ­τε­ρης ηλι­κί­ας πο­λί­τες.

Τις ίδιες ημέ­ρες, με τα ίδια συν­θή­μα­τα αλλά και για συ­μπα­ρά­στα­ση στον αγώ­να των φοι­τη­τών της Αθή­νας, προ­χώ­ρη­σαν σε κα­τα­λή­ψεις και οι φοι­τη­τές στη Θεσ­σα­λο­νί­κη, την Πάτρα και τα Γιάν­νε­να.

Τις τέσ­σε­ρις αυ­τές ημέ­ρες και τις τρεις νύ­κτες του Νοεμ­βρί­ου, το σύ­νο­λο των φοι­τη­τών που συμ­με­τεί­χαν πε­ρισ­σό­τε­ρο ή λι­γό­τε­ρο ενερ­γά έδω­σε αγω­νι­στι­κό πα­ρόν. Ήταν 5.000-6.000 φοι­τη­τές και φοι­τή­τριες επί συ­νό­λου 84.603 που φοι­τού­σαν το 1973 – λι­γό­τε­ροι από το 1% των νέων από 16-29 ετών της επο­χής. Είναι αυ­τοί και αυ­τές που ονο­μα­το­δό­τη­σαν όλους τους συ­νο­μή­λι­κούς τους ως «γε­νιά του Πολυ­τε­χνεί­ου».

Ο συ­γκλο­νι­σμός ολό­κλη­ρης της Ελλά­δας και της διε­θνούς κοι­νής γνώ­μης ήταν κα­τα­λυ­τι­κός. Την απέ­χθεια και το μί­σος του ελ­λη­νι­κού λαού απέ­να­ντι σ’ αυ­τούς που και με τα τανκς σκόρ­πι­σαν το θά­να­το στα παι­διά του, τί­πο­τε πλέ­ον δεν επρό­κει­το να την εκτο­νώ­σει… Το ηθι­κό κέρ­δος ήταν μέγα.

Σχε­δόν το σύ­νο­λο των με­λών της Σ.Ε­. τον Σεπτέμ­βριο του 1974, με νω­πές τις μνή­μες και τις συ­ναι­σθη­μα­τι­κές φορ­τί­σεις, εξέ­δω­σε τη μο­να­δι­κή κοι­νή ανα­κοί­νω­ση απο­τί­μη­σης του Νοέμ­βρη. Η ανα­κοί­νω­ση, προ­ϊ­όν της ανα­γκαιό­τη­τας απέ­να­ντι στις απί­θα­νες ανα­κρί­βειες και τις ιδιο­τε­λείς ερ­μη­νεί­ες που κυ­κλο­φο­ρού­σαν αμέ­σως μετά τη Μετα­πο­λί­τευ­ση, αλλά και του συ­γκε­ρα­σμού από­ψε­ων υπο­γραμ­μί­ζει με­τα­ξύ άλ­λων: «Τα γε­γο­νό­τα ξε­κί­νη­σαν αυ­θόρ­μη­τα. Η συσ­σω­ρευ­μέ­νη λαϊ­κή αγα­νά­χτη­ση εκ­φρά­στη­κε δυ­να­μι­κά, όταν η χού­ντα κάτω από την πί­ε­ση του λαϊ­κού πα­ρά­γο­ντα και των εσω­τε­ρι­κών της αντι­θέ­σε­ων, προ­σπα­θού­σε απε­γνω­σμέ­να να χρη­σι­μο­ποι­ή­σει φι­λε­λεύ­θε­ρο προ­σω­πείο για να απο­προ­σα­να­το­λί­σει και να απο­δυ­να­μώ­σει τη λαϊ­κή θέ­λη­ση. Οι δια­δη­λω­τές της Τετάρ­της, που ενώ­θη­καν με τους συ­γκε­ντρω­μέ­νους φοι­τη­τές στο Πολυ­τε­χνείο, απο­τέ­λε­σαν πόλο συ­σπεί­ρω­σης ολο­έ­να και πε­ρισ­σό­τε­ρων φοι­τη­τών και ερ­γα­ζο­μέ­νων. Η αγω­νι­στι­κό­τη­τα και ο όγκος τους οδή­γη­σαν στην κα­τά­λη­ψη […] Ο αγώ­νας προσ­διο­ρί­στη­κε αντι­φα­σι­στι­κός-αντι­ι­μπε­ρια­λι­στι­κός, αγώ­νας για την εθνι­κή ανε­ξαρ­τη­σία και τη λαϊ­κή κυ­ριαρ­χία […] Έγινε συ­νεί­δη­ση η ανά­γκη να ανα­τρα­πεί η δι­χτα­το­ρία και να στα­μα­τή­σει η εξάρ­τη­ση από τα κάθε λο­γής ξένα συμ­φέ­ρο­ντα (στρα­τιω­τι­κά, οι­κο­νο­μι­κά, πο­λι­τι­κά) και ιδιαί­τε­ρα από τον αμε­ρι­κά­νι­κο ιμπε­ρια­λι­σμό και το ΝΑ­ΤΟ­. Συνει­δη­το­ποι­ή­θη­κε η πλα­τειά ανά­γκη της ορ­γα­νω­μέ­νης πά­λης».